Minorpromotie online

Foto's van Dragoljub Velimirovic

2 Partijen van Dragoljub Velimirovic

Timman,Jan H (2625) - Velimirovic,Dragoljub (2515)

Rio de Janeiro Interzonal Rio de Janeiro (8), 1979

[Analyse door Huub van Dongen]

Deze partij heeft indertijd in Nederland een ongekende schaakkoorts veroorzaakt. Het is een echte klassieker die iedere rechtgeaarde schaker gezien moet hebben. 1.d4 d5 2.c4 e6 3.Pf3 c5 4.cxd5 exd5 5.g3 Wit beantwoordt de Tarrasch-variant van het Damegambiet met het zogenaamde Rubinstein-systeem, een prachtig positioneel concept dat maar weinig zwartspelers over zich heen durven te laten komen. 5...Pc6 6.Lg2 cxd4 7.Pxd4 Lc5 8.Pxc6 bxc6 9.Dc2 De7 10.0–0 Ld7 11.Pc3 Pf6 12.Lg5 0–0 Velimirovic is een durfal. Hij heeft talrijke fantastische offerpartijen gespeeld, maar het langzame positionele geschuif ligt hem niet. Met zijn laatste zet doet hij een zware concessie, maar er zat waarschijnlijk al niets anders op! [12...Tc8 13.e4; 12...Ld6 13.e4 d4 14.Pe2 h6 (14...Le5 15.Tad1) 15.Lxf6 Dxf6 16.Tad1] 13.Lxf6 gxf6 [13...Dxf6 14.Pxd5 cxd5 15.Dxc5 Dxb2 16.Lxd5] 14.Tac1 Lb6 15.e3 h5 16.h4 Kh8 17.Pe2 Lg4 18.Pf4 Tac8 Wit heeft een superieur paard en zwart heeft een compleet versplinterde pionnenstelling. Wit probeert nu door de witveldige lopers te ruilen, zwarts stelling nog meer te ondermijnen. 19.Lh3 [19.Dg6 fxg6 20.Pxg6+ Kg7 21.Pxe7 Tc7 22.Pxc6 Tfc8 23.Lxd5 Ld7] 19...Lxh3 20.Pxh3 De5 21.Pf4 Tg8 22.De2 Het positionele spel van Timman gaat altijd gepaard met een flinke dosis nauwkeurig rekenwerk. Dat moet ook wel, want tegen types als Velimirovic kun je maar beter opletten. De afwikkeling die Timman hier toelaat, levert alleen wit winstkansen op. Toch vraag ik me af of het niet veel beter was de afwikkeling te vermijden.[22.Kh2] 22...Txg3+! De beste, en het is goed mogelijk dat het ook net op het nippertje voldoende is voor remise. [22...d4 23.Pd3 (23.exd4 Lxd4 24.Dxh5+ Dxh5 25.Pxh5 Lxb2) 23...Txg3+ (23...Df5 24.e4) 24.fxg3 Dxg3+ 25.Dg2 Dxe3+ 26.Kh1 Dxd3 27.Txf6] 23.fxg3 Lxe3+ 24.Kg2 Lxf4! Dat was de pointe van zwarts kleine combinatie. 25.Dxe5 Lxe5 26.b3 Velimirovic zal wel begrepen hebben dat zijn noodgreep hem weliswaar voor direct verlies heeft behoed, maar dat hij desondanks zeer slecht staat. Maar ook voor wit is het natuurlijk erg moeilijk om verder te komen. Er volgt nu een ellenlang gemanoeuvreer. 26...Kg7 27.Tfd1 Tc7 28.Tc2 Ld6 29.b4 Lxb4 30.Txd5 Kg6 31.Td4 a5 32.g4 c5 33.gxh5+ Kxh5 34.Td5+ Kh6 [34...Kxh4 35.Tc4#] 35.Tc4 a4 36.Kf3 a3 37.Td6 Te7 38.Txf6+ Kg7 39.Tf5 Td7 40.Tg5+ Kf8 41.Tg2 Td5 42.Ke4 Th5 43.Kf3 Ke7 44.Kg4 Hier werd de partij voor de eerste keer afgebroken. Op 4 oktober 1979 schreef Donner in zijn verslag voor De Volkskrant: "Het moet objectief gewonnen zijn voor Timman, maar de ervaring leert dat eindspelen van deze soort zeer lang kunnen duren. De verdedigende kracht van de combinatie toren plus loper is groot en kan aanleiding geven tot het ontstaan van soms verrassende wendingen. Het is maar goed dat Ulfje Andersson (Timman's secondant, HvD) er bij is, want dit soort posities is een kolfje naar zijn hand en hij heeft er meer dan een dag voor om alles uit te pluizen." 44...Th7 45.Tf2 Tg7+ 46.Kf5 Th7 47.Tf3 Kf8 48.Th3 Th5+ 49.Ke4 Ke7 50.Kf4 Kf6 51.Kg4 Kg6 52.Tf4 f5+ 53.Kf3 Kf6 54.Ke2 Ke5 55.Tc4 Kd5 56.Tf4 Ke5 57.Tc4 Kd5 58.Kd3 La5 59.Th1 Ld8 60.Tf1 Le7 61.Tcf4 Lxh4!! Zwart trekt plotseling aan de noodrem. We zullen zien dat hij niet precies wist wat hij deed, maar groot gelijk had. Het is een prachtige en waarschijnlijk ook wel de enige uitweg naar remise. [61...Ke5 62.T4f3 Txh4 a) 62...Lxh4 63.Te3+ Kf6 (63...Kd5 64.Th3) 64.Kc4; b) 62...Ld6 63.Te3+ Kf6 (63...Kd5 64.Ke2 Txh4 (64...f4 65.Td1+ Kc6 66.Te6 Td5 67.Txd5 Kxd5 68.Te8) 65.Txf5+ Kd4 66.Txa3) 64.Th3 Ke6 65.Kc4 f4 66.Tff3; 63.Txf5+ Kd6 64.T5f4 Th2 65.T1f2 Th1 66.Te4 Tb1 67.Ta4 Kc6 (67...Th1 68.Ta6+ Kd7 (68...Kd5 69.Tf5#) 69.Kc2) 68.Txa3 c4+ 69.Kc2] 62.Txf5+ Txf5 63.Txf5+ Ke6 64.Txc5 Dit eindspel wilde Velimirovic kennelijk krijgen. We zijn op een zeer cruciaal moment aangeland. De vijftig-zettenregel wordt actueel, want voorlopig is dit de laatste slagzet en pionzetten zitten er ook niet meer in. Donner beweerde in De Volkskrant van 12 oktober dat de partij hier voor de tweede keer werd afgebroken, maar waarschijnlijk heeft hij het fout. Timman schrijft in Schaakwerk 1, uit 1983, iets heel anders: "Na wits 44e zet werd de partij voor de eerste maal afgebroken. Over het algemeen werd de stelling toen als zeer voordelig voor wit beschouwd. Een grondige analyse wees echter uit dat het eindspel dat in de diagramstelling te zien valt wits absolute droomstelling is. We taxeerden het als gewonnen - op dat moment wist ik nog niet dat het eindspel in Chéron stond, sterker nog, ik had nog niet eens gecontroleerd of ik Chéron bij me had. Ik had gedacht dat als het eenmaal zo ver zou komen, het nieuwe afbreken in zicht zou zijn. Terecht, want in deze zitting werden er nog slechts veertien zetten gespeeld."Ik heb me zelden over een commentaar op een schaakpartij zo verbaasd. Met Chéron als 'livre de chevet' (zo noemen de Fransen een boek dat altijd onder je hoofdkussen ligt voor als je niet kunt slapen en dat was bij mij dus Chéron) kon ik deze stelling met geen mogelijkheid als droomstelling zien. Een nachtmerrie was het. Vijftien dichtbedrukte bladzijden met variantenbomen in een heel klein lettertype in deel 1 en daar nog tien bladzijden met 'Ergänzungen' overheen in deel 3 en dat ook nog eens in het hoofdstuk "Ausnahmen zur 50–Zúge-Regel". Hoe was het mogelijk dat een topgrootmeeser als Jan Timman dat niet wist? En nóg erger: hoezo wist hij niet eens of hij Chéron bij zich had? Die boeken nam ik zelfs mee op vakantie als ik géén schaaktoernooi ging spelen!Maar hoe staat het hier eigenlijk? Als zwart zich niet laat matzetten en niks weggeeft, kan wit alleen winnen als hij z'n toren ruilt tegen de zwarte loper en pion. Dan moet de zwarte koning natuurlijk wel eerst buiten het vierkant van pion a2 worden gedreven en dat is bijna zo groot als het hele bord! Volgens Nunn in Tactical Chess Endings 1981 is de stelling objectief remise. Zwart zet de loper op b2 en dan kan door de controle over e5 en f6 de zwarte koning niet naar de rand worden gedreven. Slaagt wit er echter in de koning naar de rand te jagen, dan wint hij. Ook in de linkerbovenhoek en rechterbenedenhoek kan de zwarte koning in de problemen komen, want dan kan de loper niet helpen bij de verdediging. Maar ook daar kan wit zwart niet naar toe dwingen. 64...Lf6 65.Tc6+ Ke7 66.Ke4 Lb2 67.Kd5 Kf7 [67...Kd7 68.Te6 Lc1] 68.Te6 Kg7 [68...La1 69.Te3 Lb2 70.Kd6 Kf6 71.Tf3+ Kg5 72.Kd5 Kg4 73.Ke4 Kg5] 69.Ke4 Kf7 70.Kf5 Kf8 71.Kg6 Lc3 72.Ta6 Lb2 73.Ta7 Ke8 74.Kf5 Kf8 75.Ke6 Kg8 76.Tf7 Lc3 77.Tf3 Lb2 78.Ke7 Kh7 [78...Kg7 79.Tg3+ Kh6] 79.Tg3 Kh6 80.Kd6 [80.Ke6 Kh5 81.Kf5 Kh6 82.Ke4 Kh5 83.Kf4 Kh6 84.Kf5 Kh7 85.Ke4 Kh6 86.Kd5 Kh5 87.Kc4 Kh4 88.Tg8] 80...Kh5 81.Kc5 Kh4 82.Tg8 Le5 [82...Lf6 83.Tg6 Le7+ (83...Lb2 84.Kb4 Kh3 85.Kb3 Lc1 86.Tc6 Lb2 87.Tc4) 84.Kd5 Kh5 85.Tg8; 82...Kh3 83.Kb4 Kh4 84.Kb3 Kh3 85.Tg6 Lc1 (85...Kh2 86.Tg4 Kh3 87.Ta4) 86.Tc6 Lb2 87.Tc4 Kg3 88.Ta4 Kf3 89.Txa3 Lxa3 90.Kxa3 Ke4 91.Kb4] 83.Kd5 Lb2 84.Kc4 Lf6 [84...Le5 85.Kb3 Ld6 86.Tg6 Lf8 a) 86...Lc5 87.Ta6 Kg4 88.Ta4+ Kf3 (88...Kf5 89.Ta5) 89.Txa3; b) 86...Le7 87.Kc4; 87.Kc4 Kh5 (87...Le7 88.Kd5 Kh5 89.Tg3 Kh6 90.Ke6 Lb4 91.Kf5) 88.Tg8 Le7 (88...Ld6 89.Kd5 Lb4 90.Tg3) 89.Tg2 Ld6 (89...Kh6 90.Kd5 Lf6 91.Tg3 Lb2 92.Kc4 Kh5 93.Kb4 Kh6 94.Txa3; 89...Kh4 90.Kd5) 90.Kd5 Lb4 91.Tg3 Kh4 92.Tb3 Lf8 93.Tf3 Le7 94.Ke6 Lc5 (94...Kg4 95.Tc3 Lf8 96.Tc8 Lh6 97.Tc4+ Kh5 98.Kf5) 95.Td3 (95.Tc3 Lf8 96.Tc8 Lg7 97.Kf5 Lb2 98.Td8 Kh5 99.Td6 Kh4 100.Td3 Lc1 101.Tc3 Lb2 102.Te3 Lc1 103.Te1 Lb2 104.Tg1 Kh3 105.Kf4 Kh2 106.Tg4 Kh3 107.Kf3 Kh2 108.Th4+ Kg1 109.Th3 Ld4 110.Ke2 Lc5 111.Kd1 Kg2 112.Td3 Kf2 113.Kc2 Ke2 114.Tc3 Lb4 115.Th3 Ld6 116.Kb3 Kd2 117.Th6 Lc5 118.Tc6 Le7 119.Tc7 Lf8 120.Tc8 Le7 121.Te8 Lc5 122.Kc4 Lf2 123.Ta8) 95...Kg4 (95...Lf8 96.Kf6 Kg4 (96...Kh5 97.Td4 Lh6 98.Kf5 Lf8 99.Td8 Lg7 100.Td1; 96...Lc5 97.Kf7 Kg4 98.Tc3) 97.Kf7 Lc5 98.Tc3 Ld6 99.Ke6 Lf8 100.Tc8 Lh6 101.Tc4+ Kh5 102.Kf5 Lf8 103.Tc8 Lg7 104.Tc1) 96.Tc3 Lf8 97.Tc8 Lh6 98.Tc4+ Kg5 (98...Kh5 99.Kf5 Lg5 100.Tc3 Le7 101.Th3+ Lh4 102.Th1) 99.Kf7 Kf5 100.Tc3] 85.Tg6 Lg5 86.Kd5 Lc1 [86...Kh5 87.Tc6 Ld2 88.Ke6 Kg5 89.Tc4 Kh6 90.Tc2 Le1 91.Th2+ Kg5 92.Th3 Lb4 93.Tf3 Kg4 94.Tb3 Lc5 (94...Lf8 95.Kf7 Ld6 96.Td3 Lc5 97.Tc3 Ld6 98.Ke6 Lf8 99.Tc8 Lh6 100.Tc4+) 95.Tc3 Lf8 96.Tc8 Lh6 97.Tc4+] 87.Ke4 Lb2 88.Kf5 Kh5 89.Td6 Kh4 90.Td3 Lc1 91.Tc3 Lb2 92.Te3 Lc1 93.Te1 Ld2 [93...Lb2 94.Tg1 Kh3 95.Kf4 Kh2 96.Tg4 Kh3 97.Kf3 Kh2 98.Kf2 (98.Th4+) 98...Kh3 (98...Lf6 99.Tg2+ Kh1 100.Kf1 Lb2 101.Tg3 Kh2 102.Tb3 Lc1 103.Ke2 Kg2 104.Kd1 Lb2 105.Kc2 Kf2 106.Txb2) 99.Ta4 Lc1 100.Ke2 Kg3 101.Kd1 Lb2 102.Kc2 Kf3 103.Kb3 Ke3 104.Txa3] 94.Th1+ Kg3 95.Td1 Lb4 96.Td3+ Kf2 97.Ke4 Ke2 [97...Lc5 98.Kd5 Ke2 99.Kc4 Le7 100.Kc3 Lf8 101.Kc2 Lc5 102.Tc3 Lb4 103.Th3 Ld6 104.Kb3] 98.Kd4 Lc5+ 99.Kc4 Le7 100.Th3 Ld6 101.Kb3 Lf8 102.Th8 Ld6 [102...Lc5 103.Tc8 Ld6 104.Ta8] 103.Ta8 1–0

Velimirovic,Dragoljub (2490) - Gipslis,Aivars (2580)

Capablanca mem Havana (4), 1971

[Analyse door Huub van Dongen]

1.e4 Pf6 2.e5 Pd5 3.c4 Pb6 4.d4 d6 5.f4 dxe5 6.fxe5 Pc6 7.Le3 Lf5 8.Pc3 e6 9.Pf3 Le7 10.d5 Pb4 11.Tc1 f6 12.a3 Pa6 13.g4 Lxg4 14.Tg1 f5 15.h3 Lxf3 [15...Lh4+ 16.Kd2 Lxf3 17.Dxf3 g6] 16.Dxf3 0–0 [16...g6] 17.Tc2 [17.Lh6 g6 (17...Lh4+ 18.Ke2; 17...Tf7 18.dxe6 Lh4+ 19.Ke2 Te7 20.Df4) 18.Lxf8 Lxf8 19.Df4] 17...Dd7 18.Td2 Tae8 19.d6 cxd6 20.Dh5 Tc8 21.c5 Txc5 [21...Pxc5 22.Lb5 Dd8 23.Tdg2 Lh4+ 24.Kf1 Tc7 25.exd6 Dxd6 26.Dxh4 e5 (26...Pe4 27.Dh6 Tff7 28.Lf4 e5 29.Dxd6 Pxd6 30.Lxe5 Pxb5 31.Pxb5 Tc1+ 32.Kf2 Txg1 33.Txg1) 27.Lxc5 Dxc5 28.Dh6 Tff7 29.De6 Df8 30.Le8] 22.Lxc5 Pxc5 23.Tdg2 g5 24.Lb5 Dd8 25.b4 [25.h4 g4 26.Txg4+ fxg4 27.Dxg4+ Lg5] 25...Pcd7 26.exd6 Lf6 27.Pe2 Pe5 [27...Kh8] 28.Pf4 Dxd6 29.Txg5+ Kh8 [29...Pg6 30.Pxg6 Lxg5 31.Dxg5] 30.Dxh7+ 1–0